Giá trị tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong đời sống

Câu ca dao đậm tình nghĩa đã đi vào lòng mỗi người dân Việt Nam, nhắc nhở các thế hệ "con Rồng cháu Tiên" nhớ về cội nguồn dân tộc, nhớ ơn công đức các vua Hùng đã có công dựng nước - khởi dựng nên non sông gấm vóc Việt Nam.

“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ Tổ mồng mười tháng ba
Khắp miền truyền mãi câu ca

Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm”.

Sự hình thành, ra đời của di tích lịch sử Đền Hùng và ngày Giỗ Tổ Hùng Vương thể hiện lòng tri ân và tôn vinh quá khứ. Đó cũng là niềm tin vững chắc của các thế hệ cháu con đối với công lao dựng nước và giữ nước của ông cha. Với truyền thống, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của cộng đồng người Việt, hằng năm cứ đến dịp mồng 10 tháng 3 âm lịch, triệu triệu cháu con từ khắp mọi miền đất nước lại tụ hội về Đền Hùng thành kính dâng nén tâm hương tưởng nhớ, tri ân công đức tổ tiên.

Tại khu vực Đền Hùng dưới thời Hùng Vương, đã có những tín ngưỡng thờ thần tự nhiên, thờ trời, thần núi và các tín ngưỡng cầu phồn thực nông nghiệp của cư dân Việt cổ. Tất cả   nghi thức ấy bắt nguồn từ thực tế cuộc sống và dần đã trở thành các nghi lễ tín ngưỡng không thể thiếu trong đời sống tinh thần, tâm linh. Để rồi, về sau này, khi thời đại Hùng Vương chấm dứt, thì các vua Hùng đã được suy tôn, thờ tự và trở thành Thánh Tổ của cộng đồng, của quốc gia dân tộc để phù trợ cho xã tắc, cho con cháu. Việc thờ phụng các vua Hùng đã ăn sâu, đi vào trong tiềm thức và trở thành một hình thức nghi lễ tín ngưỡng mang tính bản địa đặc trưng sâu sắc của người Việt được bảo tồn qua hàng ngàn năm lịch sử.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã ăn sâu trong đời sống cộng đồng

Chính bởi sự riêng có độc đáo và sự lan tỏa, ảnh hưởng sâu rộng trong đời sống cộng đồng nên ngày 6-12-2012, tổ chức UNESCO chính thức công nhận "Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ" là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Giờ đây, tín ngưỡng ấy đã và đang được bảo tồn, phát huy theo đúng những cam kết trong Chương trình hành động quốc gia nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng do UBND tỉnh Phú Thọ được giao chủ trì tổ chức hằng năm với sự tham gia từ 3-5 tỉnh, thành trong cả nước. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm, thành kính theo các nghi lễ truyền thống có sự tham dự của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương, các tỉnh, thành, kiều bào nước ngoài và đông đảo nhân dân. Phần hội diễn ra vui tươi, lành mạnh với nhiều hoạt động văn hóa mang đậm bản sắc vùng đất tổ cội nguồn.

Nhằm tiếp tục bảo tồn tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương một cách thiết thực, trong những năm qua, tỉnh Phú Thọ đã có nhiều giải pháp và tạo mọi điều kiện để hỗ trợ cộng đồng bảo tồn các tập quán tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương tại địa phương. Chú trọng truyền dạy cho thế hệ trẻ việc kết nối và thực hành di sản để sáng tạo, tiếp nối và duy trì bản sắc văn hóa truyền thống trong cuộc sống đương đại; đồng thời chú trọng tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng - chủ thể văn hóa nhằm giữ gìn và phát huy các giá trị to lớn, độc đáo và  ý nghĩa  sâu sắc của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Nhiều chương trình văn hóa, giáo dục và truyền thông đa dạng được xây dựng để giới thiệu, phổ biến, quảng bá nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của xã hội đối với việc bảo vệ tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Thực hiện tốt quy hoạch Dự án tổng thể được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, nhiều hạng mục trong Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã được tu bổ, tôn tạo hoặc xây dựng mới khang trang, bề thế đã tạo ấn tượng tốt đẹp cho đồng bào hành hương về lễ tổ. Bên cạnh đó, Khu di tích lịch sử Đền Hùng cũng luôn chủ động quan tâm nâng cao chất lượng, hiệu quả, tăng cường tập huấn, cập nhật tri thức về tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, về quản lý di sản văn hóa cho cán bộ, nhân viên nhằm tổ chức và đón tiếp phục vụ chu đáo đồng bào, du khách về thăm viếng di tích Đền Hùng.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không có biên giới riêng mà là biên giới cộng đồng. Đó là điều căn bản triết lý để hình thành một quốc gia thống nhất. Ở đó tất cả mọi người đều có chung một vị Thánh Tổ - vua Hùng. Trong tâm thức nguồn cội của người Việt - tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Giỗ Tổ Hùng Vương là điểm đồng quy về ý thức cộng đồng - quốc gia - dân tộc, đã kết tinh thành dòng chảy bất tận trong đời sống văn hóa tâm linh của dân tộc Việt Nam.

Lê Trường Giang
Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng

Nguồn tin: Theo Báo Bình Phước